| Znaczenie | 2007-06-21 |
| Czy można użyć wyrażenia błąd lingwistyczny w znaczeniu błąd językowy? | |
| W istocie lingwistyczny i językowy to synonimy. Jednak ta bliskość znaczeniowa nie wystarcza, gdy chodzi o łączliwość tych wyrazów. Ważne jest bowiem utrwalone tradycją użycie (uzus). Proponowane połączenie jest sztuczne, ma znamiona pozornego unaukowienia. Nie zalecam. Odradzam. Aldona Skudrzyk | |
| Ortografia | 2007-06-21 |
| Jaka jest poprawna pisownia wyrazów aqua park i skate park - powinno się to pisać razem czy osobno? | |
| Wielki słownik ortograficzny PWN odnotowuje łączną pisownię wyrazu aquapark. Analogicznie przyjąć należy taką pisownię także dla nieznajdującego się tam jeszcze wyrazu skatepark. Aldona Skudrzyk | |
| Słowotwórstwo | 2007-06-21 |
| Bardzo proszę o wyjaśnienie, jaka jest różnica między archiwowaniem dokumentów, a ich archiwizowaniem? W dostępnych słownikach i literaturze obie formy są stosowane zamiennie. Nie znalazłam wyjaśnienia. | |
| Pytanie jest zaskakujące z dwóch powodów. Głównym powodem jest to, że w słownikach języka polskiego brak czasownika *archiwować, od którego można by utworzyć rzeczownik *archiwowanie. Natomiast jest odnotowany czasownik archiwizować ‘zbierać, porządkować, gromadzić w archiwum dokumenty i inne materiały nie mające już bieżącej wartości użytkowej’, np. Zajmował się archiwizowaniem podziemnej prasy (to definicja i cytat z Uniwersalnego słownika języka polskiego pod red. S. Dubisza; wcześniejsze słowniki XX-wieczne też notują taki czasownik, natomiast brak w nich *archiwować). Drugi powód zdumienia to fakt, że, jak Pani pisze, „W dostępnych mi słownikach i literaturze obie formy są stosowane zamiennie”. Jakie to słowniki i literatura? Trudno wyjaśniać różnicę (między wyrazami *archiwowanie a archiwizowanie), która według mojej wiedzy nie istnieje, a nie znam źródeł, które nasunęły Pani problem językowy. Wyjaśniam zatem tylko budowę czasownika archiwizować (rzeczownik archiwizowanie to regularnie tworzona nazwa czynności). Czasownik zbudowany jest na bazie XVIII-wiecznej pożyczki archiwum (łac. archivum ‘siedziba rządu’, potem ‘budynek, w którym przechowuje się akta urzędowe’ (od arche ‘rząd’). Budowa zgodna jest z postacią innych czasowników obcego pochodzenia, por. rytmizować, stylizować, nikotynizować (się), rutynizować, typizować, rejonizować, kolonizować, sygnalizować, krystalizować i wielu innych. Po części rdzennej pojawia się pusty pod względem znaczeniowym morfem -iz- (językoznawcy nazywają taki element konektywem), potem mamy przyrostek tematyczny -owa-, a na końcu -ć (końcówkę bezokolicznika). Ciekawe jest to, że czasowniki tego typu często tworzą dwojakiego typu nazwy czynności: archiwizowanie – archiwizacja, stylizowanie – stylizacja, rejonizowanie – rejonizacja. Z definicji słownikowych nie wynika, aby była jakaś różnica znaczeniowa między archiwizowanie a archiwizacja. Dodam jeszcze, że nie wszystkie formacje zbudowane na bazie archiwum mają morfem -iz-, por. archiwalia, archiwalny, archiwistyka, archiwista, archiwoznawstwo. Problem dotyczy tylko czasownika. Krystyna Kleszczowa | |
| Nazwy własne (pisownia i odmiana) | 2007-06-21 |
| Uprzejmie proszę o wyrażenie opinii na temat, czy można dziecku nadać imię Aga. | |
| Imię Aga jest zdrobnieniem od Agnieszka lub Agata. W świetle obowiązujących u nas przepisów prawa (por. Prawo o aktach stanu cywilnego, art. 50, p. 1), nadawanie imion w formie zdrobniałej nie jest dozwolone. Próbowałem sprawdzić, czy imię to nie miałoby szans inną drogą, np. jako zapożyczenie, ale okazało się, że niestety – nie. Imię Aga wprawdzie nadano już w Polsce kilkakrotnie, ale raczej nie można tego uznać za dostateczny argument. Wniosek: choć jest to bardzo sympatyczne imię, nie można go nadać w Polsce zgodnie z prawem. Jan Grzenia | |
| Ortografia | 2007-06-21 |
| Która forma jest poprawna: Tata przebrał się za świętego mikołaja, Tata przebrał się za świętego Mikołaja, Tata przebrał się za Świętego Mikołaja? | |
| Jeśli mamy na myśli biskupa, napiszemy: Tata przebrał się za Świętego Mikołaja lub też Tata przebrał się za św. Mikołaja, jeśli natomiast chodzi nam o „rozdawacza” prezentów (krasnoluda) to poprawną pisownią jest św. mikołaj, a zatem: Tata przebrał się za świętego mikołaja. Aldona Skudrzyk | |
| Interpunkcja | 2007-06-21 |
| Podając strony internetowe w przypisach, np. [www+adres strony] z dnia 12 czerwca, po liczebniku powinno się stawiać kropkę? | |
| Kropka nie jest w tym przypadku konieczna, podobnie jak przy podawaniu daty w innych typach wypowiedzi, ponieważ kontekst (czyli forma czerwca: zapisana słownie nazwa miesiąca) powoduje, że zapisaną cyfrowo liczbę 12 bez trudu zidentyfikujemy jako zapis liczebnika porządkowego dwunastego i nikomu chyba nie przyszłoby do głowy, aby odczytywać ten liczebnik jako główny: dwanaście. Część z tych mądrości można wywnioskować z zasady nr 340 polskiej interpunkcji. Katarzyna Wyrwas | |
| Ortografia | 2007-06-21 |
| Mam problem z wyrazem literopodobny. Kontekst zadania brzmi: „Kreślenie linii literopodobnych”. Nie wiem, czy zapisuje się go łącznie, czy oddzielnie. Różne publikacje podają różny zapis. | |
| Przymiotnik literopodobny jest złożeniem, czyli spojonym za pomocą cząstki słowotwórczej (interfiksu -o-) połączeniem wyrazów litera i podobny. W polszczyźnie istnieje wiele złożeń z przymiotnikiem podobny i wszystkie mają znaczenie ‘podobny do tego, na co wskazuje pierwszy człon złożenia’ i wszystkie bez wyjątku są pisane łącznie, np. prawdopodobny, jedwabiopodobny, kauczukopodobny, wełnopodobny, bawełnopodobny, drewnopodobny, skóropodobny, futropodobny (zob. Uniwersalny słowik języka polskiego PWN pod red. S. Dubisza). Katarzyna Wyrwas | |